CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH DỰA TRÊN DỮ LIỆU HƯỚNG TỚI ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC VẬN HÀNH

Theo Báo cáo số 622/BC-UBND ngày 23/9/2026 của UBND tỉnh Lạng Sơn về tình hình, kết quả công tác kiểm soát thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính, thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử quý III năm 2026 trên địa bàn tỉnh, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) đang chuyển sang một giai đoạn mới, trong đó dữ liệu và công nghệ số ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quản trị và tổ chức thực hiện. Việc khai thác, kết nối, chia sẻ dữ liệu để tái cấu trúc quy trình, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục đang từng bước làm thay đổi phương thức quản lý, hướng tới nền hành chính hiện đại, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

Sự chuyển dịch chiến lược sang quản trị hành chính hiện đại

Trong tiến trình đổi mới đất nước, cải cách hành chính, trong đó trọng tâm là cải cách TTHC luôn được xác định là một trong những động lực phát triển kinh tế - xã hội. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, đặc biệt là tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 879/TTg-PL ngày 27/7/2026 về việc gắn kết chặt chẽ công tác cải cách TTHC với đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, các bộ, ngành và địa phương đã tập trung đẩy mạnh việc tái cấu trúc quy trình, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục dựa trên dữ liệu. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về mặt kỹ thuật, công nghệ mà thực chất là sự chuyển dịch mang tính chiến lược trong tư duy quản lý nhà nước: chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý dựa trên hồ sơ giấy sang quản trị dựa trên dữ liệu số nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Bộ phận Một cửa Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh

Những bước chuyển biến thực chất từ thể chế và dữ liệu số

Số liệu từ công tác kiểm soát TTHC quý III năm 2026 phản ánh nỗ lực toàn diện của các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh trong việc chuyển hóa các chủ trương chính sách thành kết quả thực tiễn. Trước hết, thể chế, pháp luật làm nền tảng thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử đã được củng cố mạnh mẽ. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 310/2026/NĐ-CP[1] sửa đổi, bổ sung quy định về thực hiện TTHC trên môi trường điện tử và Nghị định số 309/2026/NĐ-CP[2] đã tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, vững chắc cho các giao dịch hành chính số. Song song với đó, việc rà soát và hoàn thiện thể chế theo Kết luận số 18-KL/TW[3] được triển khai thực hiện. Theo Kế hoạch rà soát, đánh giá TTHC trên địa bàn tỉnh năm 2026, UBND tỉnh giao các cơ quan, đơn vị tiến hành rà soát, đề xuất đơn giản hóa TTHC đối với 45 TTHC, gồm 28 TTHC cấp tỉnh và 17 TTHC cấp xã. Kết quả: các cơ quan, đơn vị đã thực hiện rà soát, đánh giá 48 TTHC, vượt 03 TTHC so với kế hoạch; Chủ tịch UBND tỉnh thông qua phương án đơn giản hóa đối với 15 TTHC thuộc phạm vi quản lý của 08 sở có nội dung đề xuất đáp ứng yêu cầu, giúp giảm khoảng 15,29% chi phí tuân thủ TTHC. Các sở, ban, ngành thuộc UBND tỉnh và UBND các xã, phường tiếp tục thực hiện đầy đủ, hiệu quả các TTHC nội bộ đã được Chủ tịch UBND tỉnh và thủ trưởng các cơ quan, đơn vị công bố; đồng thời rà soát, điều chỉnh, hoàn thiện TTHC nội bộ bảo đảm phù hợp với cơ cấu tổ chức theo mô hình mới. Đến nay, UBND tỉnh đã hoàn thành việc phê duyệt phương án đơn giản hóa và tổ chức thực thi phương án đơn giản hóa các TTHC nội bộ thuộc phạm vi, thẩm quyền giải quyết theo quy định. Chủ tịch UBND tỉnh đã công bố 06 TTHC nội bộ lĩnh vực đất đai thuộc phạm vi quản lý của UBND tỉnh, gồm 02 TTHC cấp tỉnh và 04 TTHC cấp xã.

Tỉnh đã triển khai số hóa, tạo lập, cập nhật dữ liệu; bảo đảm hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ kết nối, khai thác, sử dụng các cơ sở dữ liệu trong giải quyết TTHC. Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của tỉnh đã kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cung cấp dịch vụ xác thực thông tin công dân, phục vụ xác nhận số định danh cá nhân, thông tin hộ gia đình và tra cứu thông tin cá nhân. Chủ tịch UBND tỉnh đã phê duyệt danh mục 10 TTHC thực hiện tái thiết kế quy trình thuộc thẩm quyền giải quyết của các sở, ngành, UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh, Trong đó, cấp tỉnh 09 TTHC, cấp xã 01 TTHC. Các cơ quan, đơn vị đề xuất phương án tái thiết kế quy trình giải quyết TTHC thuộc phạm vi lĩnh vực ngành theo hướng đơn giản hóa thành phần hồ sơ, cắt giảm các bước xử lý không cần thiết, giảm thao tác khi thực hiện trên môi trường số, khai thác và tái sử dụng dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước, bảo đảm người dân, doanh nghiệp không phải cung cấp lại thông tin, giấy tờ đã được số hóa hoặc đã có trong cơ sở dữ liệu.

Kết quả trên cho thấy các sở, ngành đang tích cực triển khai việc rà soát, đề xuất các phương án đơn giản hóa TTHC. Bên cạnh đó, việc rà soát các TTHC có thể cắt giảm, đơn giản hóa trên cơ sở khai thác dữ liệu đang được tích cực triển khai, bước đầu là cơ sở để xác định những thủ tục, thành phần hồ sơ có thể cắt giảm, đơn giản hóa trên cơ sở khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu, qua đó giảm yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Việc tiếp tục hoàn thành rà soát trong thời gian tới sẽ góp phần đưa dữ liệu được kết nối, chia sẻ vào phục vụ trực tiếp quá trình giải quyết TTHC, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Giải pháp trọng tâm nhằm đưa cải cách TTHC dựa trên dữ liệu đi vào chiều sâu

Để đưa công tác cải cách TTHC dựa trên dữ liệu đi vào thực chất và bền vững, nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo yêu cầu các sở, ngành, địa phương phải thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của các bộ, ngành, UBND tỉnh. Trong quá trình triển khai cần thay đổi triệt để phương thức quản lý, chuyển mạnh từ “cấp phép trước sang hậu kiểm” trên cơ sở quản lý rủi ro và đánh giá mức độ tuân thủ của đối tượng quản lý để giảm bớt tối đa các yêu cầu hành chính rườm rà đối với các hoạt động có mức độ rủi ro thấp; hoàn thành việc tổng hợp kết quả rà soát, đề xuất giải pháp tổng thể về cắt giảm thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu dân cư, dữ liệu chuyên ngành bảo đảm lộ trình theo quy định. Đồng thời, đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án đánh giá, chấm điểm công tác cải cách TTHC của các bộ, ngành, địa phương theo thời gian thực dựa trên dữ liệu. Việc giám sát trực tuyến, tự động hóa và dựa trên dữ liệu thực tế này sẽ loại bỏ hoàn toàn các đánh giá mang tính cảm tính, định tính, từ đó tạo ra động lực và áp lực trách nhiệm thực chất để người đứng đầu các cơ quan, đơn vị quyết liệt hơn nữa công cuộc cải cách hành chính trong giai đoạn hiện nay./.

Hoàng Thị Luân

PGĐ TT Phục vụ HCC tỉnh